Aktywności angażujące wszystkie zmysły Twojego dziecka pomagają mu uczyć się i rosnąć.
(Dzieci bawiące się w pojemniku sensorycznym wypełnionym suchym ryżem i zabawkami)
Pewnie potrafisz wymienić główne zmysły: wzrok, słuch, smak, dotyk i węch. Ale czy wiesz, dlaczego są tak ważne — i dlaczego w okresie wzrostu dziecka nabierają jeszcze większego znaczenia?
Zabawa sensoryczna skupia się na aktywnościach angażujących zmysły dziecka, wspierając rozwój językowy i motoryczny. Pomaga też w rozwoju poznawczym, sprzyja interakcjom społecznym i zachęca do eksperymentowania.
Zabawa sensoryczna może również uwzględniać dwa często pomijane systemy: proprioceptywny i przedsionkowy.
- Propriocepcja to świadomość własnego ciała. Pomaga wiedzieć, gdzie znajdują się poszczególne części ciała względem siebie i jaką siłę należy użyć przy trzymaniu, pchaniu, ciągnięciu czy podnoszeniu przedmiotów.
- Układ przedsionkowy (zmysł ruchu/równowagi) pozwala utrzymać równowagę podczas aktywności.
Przykłady zabaw sensorycznych: jazda na rowerze, zabawa slime’em albo nawet samo słuchanie muzyki.
Zabawy sensoryczne to też korzyście dla rodziców. Koniecznie przeczytaj: Zaskakujące korzyści z zabaw sensorycznych dla rodziców!
Terapeutka rekreacji Leah Young (CTRS) i terapeutka zajęciowa Suzanne Messer (MS, OTR/L) wyjaśniają, dlaczego zabawa sensoryczna jest tak ważna i jakie aktywności łatwo zorganizować w domu.
Korzyści z zabawy sensorycznej
Zabawa sensoryczna odgrywa istotną rolę w rozwoju Twojego dziecka od urodzenia po wczesne dzieciństwo. Pomaga budować połączenia nerwowe w mózgu, co przekłada się na zdolność wykonywania bardziej złożonych zadań.
„Gdy dziecko angażuje się w zabawy sensoryczne, pomaga swojemu mózgowi rozwijać się i uczyć na podstawie elementów otoczenia” — mówi Messer.
Oto, jak zabawa sensoryczna może wspierać Twoje dziecko:
Wspiera rozwój językowy
Język rozwija się naturalnie dzięki doświadczeniom.
„Podczas każdej zabawy, także sensorycznej, dziecko uczy się poprzez doświadczenia i różne sposoby komunikowania emocji, potrzeb i pragnień” — wyjaśnia Messer.
Angażując zmysły, dziecko uczy się opisywać, co robi i co czuje, a z czasem używa bardziej precyzyjnych słów.
Wspiera motorykę małą
Pomaga w umiejętnościach takich jak wiązanie butów, pisanie, zapinanie zamka. Zabawy dotykowe z budowaniem, przesypywaniem, mieszaniem wzmacniają małe grupy mięśni i koordynację.
„Zabawy taktylne to świetny sposób, by pracować nad motoryką małą w przyjemnej formie” — mówi Young.
Swobodne eksplorowanie suchego makaronu, płatków, ryżu, slime’u czy ciastoliny wzmacnia dłonie i precyzję.
Wspiera motorykę dużą
Motoryka duża to m.in. siedzenie, raczkowanie, skakanie, bieganie — czyli praca dużych mięśni rąk, nóg i tułowia. Kluczowe jest dużo swobodnej praktyki i czasu na ruch.
Wspiera rozwój poznawczy
Pytania, rozumienie „jak to działa”, eksperymenty i analiza wyników — to zdrowy rozwój poznawczy i podstawa rozwiązywania problemów.
„W zabawie sensorycznej dziecko trenuje rozwiązywanie problemów” — mówi Messer. — „Uczy się, jak angażować się w różne doświadczenia i mierzyć z wyzwaniami — np. jak przesypać ryż z jednego pojemnika do drugiego albo jak utrzymać równowagę na huśtawce.”
Ma działanie wyciszające
System sensoryczny może pomagać w regulacji pobudzenia.
„Zabawa sensoryczna może pobudzać dziecko ospałe, a z drugiej strony pomóc wyciszyć dziecko nadaktywne lub mające trudności z koncentracją” — mówi Messer.
Uciski (uściski, koce/kolana obciążeniowe, siedziska sensoryczne) koją i sygnalizują, że czas zostać w miejscu.
Sprzyja interakcjom społecznym
Wspólna zabawa sensoryczna z rodzeństwem lub rówieśnikami rozwija kompetencje społeczne: komunikację, wspólne szukanie rozwiązań, elastyczność w stylach zabawy.
„Na huśtawce w parku, przy klockach — to przestrzeń, w której każdy może się włączyć” — dodaje Messer.
Pomysły i aktywności sensoryczne
Young i Messer podkreślają, że łatwo znaleźć aktywności stymulujące zmysły. Oto kilka propozycji:
Pojemniki sensoryczne (sensory bins)
Weź plastikową kuwetę/pojemnik i wypełnij różnymi materiałami, np. piaskiem czy pociętym papierem.
Inne pomysły:
- Woda
- Pompony kreatywne
- Płatki kosmetyczne / watki
- Sztuczna trawa wielkanocna
- Chipsy/poduszki ochronne do paczek
- Guziki
Young lubi tworzyć pojemniki z suchym ryżem, makaronem, fasolą. Dodaj łopatki, kubeczki; w zależności od wieku — małe figurki do zabawy wyobrażeniowej (pamiętaj o bezpieczeństwie i nadzorze przy drobnych elementach).
„Pozwól dziecku eksplorować i oswajać nowe faktury. Nie musisz kierować zabawą — zrób krok w tył, niech eksperymentuje” — sugeruje Young.
Malowanie palcami
Może być trochę bałaganu, ale to świetna aktywność dla niemowląt i maluchów.
- Z niemowlęciem: pomaluj delikatnym pędzelkiem dłonie/stópki i odbij na kartce (pamiątka!).
- Z maluchem: to relaks i ekspresja uczuć.
Zorganizuj miejsce (na zewnątrz lub na rozłożonym kocu), papier i farby do malowania palcami.
Ciastolina czy slime działają podobnie.
Zabawa jedzeniem
Zanim powiesz: „nie baw się jedzeniem” — zastanów się. Np. makaron czy suche płatki to cenne bodźce.
„Między 4. a 6. miesiącem dziecko jest gotowe, by poznawać jedzenie — dotykać, patrzeć, jak jedzą inni” — mówi Messer.
Pozwól smakować, gnieść, mazać — poznają fakturę, smak i zapach.
Zabawy na zewnątrz
Gdy robi się cieplej, wyjdźcie do ogrodu: piaskownica, bieganie, turlanie w trawie — to też zabawa sensoryczna.
Starsze dzieci: klasy, huśtawka, rower.
„Wszystko, co angażuje skakanie, czołganie, turlanie, pchanie — jest świetne” — mówi Messer.
Kąpiel
Kąpiel to nie tylko higiena. Bańki, zabawki, pluskanie — to bogate doświadczenie sensoryczne.
„Wystarczy dodać pachnące bąbelki do wody” — zauważa Messer.
Słuchanie muzyki
Proste słuchanie muzyki wspiera rozwój: słownictwo, nastrój, koordynację.
Idź dalej: domowe instrumenty z łyżek, garnków itp.
Nie ma jednego „właściwego” czasu trwania zabawy sensorycznej. Wiele takich doświadczeń dzieje się codziennie. Jak wycisnąć z nich jak najwięcej?
- Dodawaj kolejne zmysły. Nawet siedzenie na poduszce podczas zabawy klockami angażuje równowagę. „Jako rodzic, myśl, jak wzmacniać doświadczenia,” mówi Messer.
- Nie komplikuj. Nie musisz nic kupować. „Większość rzeczy masz już w domu” — dodaje Young.
- Bądź kreatywny. Urozmaicaj: nowy smak, inna aktywność. „Uczyń kąpiel trochę inną — np. inna myjka dla nowej faktury albo pokaż niemowlęciu, jak pluskać” — sugeruje Messer.
„Zabawa sensoryczna pomaga dzieciom stać się bardziej elastycznymi i adaptacyjnymi w innych obszarach życia” — mówi Messer. — „Angażując zmysły i rozwijając te umiejętności, świat staje się mniej straszny, bo mają narzędzia, by poradzić sobie z tym, co napotkają.”
Dodaj komentarz